İçeriğe geçin

Dil

Rotonda'nın içi: tuğla silindir ve apsiste ayakta kalan resim

Anıt rehberi

Selanik'in Bizans kiliseleri

1988'den beri UNESCO listesinde on beş anıt var ve çoğuna yürüyerek gidiliyor.

Yazan Loena Luxury Suites. Son güncelleme Eylül 2026.

Bu sayfada
  1. UNESCO tam olarak neyi listeye aldı
  2. Ahiropiitos, herkesin önünden geçtiği bazilika
  3. Osios David ve tırmanmaya değen mozaik
  4. Kızıl Kilise, bakırcıların mahallesinde
  5. Yukarıda, Ano Poli'de
  6. Kilise olmayan iki anıt
  7. Nerede kalıyorsunuz

UNESCO tam olarak neyi listeye aldı

1988'de UNESCO, Selanik'in on beş anıtını “Selanik'in Erken Hristiyan ve Bizans Anıtları” başlığıyla tek bir varlık olarak Dünya Mirası Listesi'ne aldı. Bu on beş yapı bin yıllık bir mimarlığı kapsıyor. Bir uçta Roma döneminden kalma Rotonda, öbür uçta Yukarı Şehir'in geç Bizans kiliseleri. Hepsi kilise de değil. Şehrin surları listeye bütün olarak giriyor, yanına da küçük bir kamu hamamı ekleniyor. En bilinen üçünün, yani Aya Dimitri Kilisesi'nin, Aya Sofya Kilisesi'nin ve Rotonda'nın burada kendi sayfaları var. Aşağıdaki rehber ağırlığı geri kalanlara veriyor, yani çoğu ziyaretçinin hiç ulaşamadığı yapılara.

On beş anıt

Liste, Selanik Belediyesi'nin arkeoloji hizmetiyle birlikte yayımladığı listedir.
AnıtNeredeNeye bakmalı
Şehir surlarıBatı merkez ve Ano PoliSekiz kilometrelik sur, taşın üstünde duran onarım yazıtlarıyla
RotondaMerkez, Kamara'nın yukarısındaKubbe mozaikleri ve şehirde ayakta kalan tek minare
Osios David (Latomu Manastırı)Ano PoliApsisteki Hezekiel görüsü mozaiği
Aya Dimitri Kilisesi ve kriptasıMerkezYangından kurtulan mozaikler ve zeminin altındaki kripta
Panagia AhiropiitosMerkez, Egnatia'nın yanındaSütun dizilerinin üstünde, kemer altlarındaki mozaikler
Aya Sofya KilisesiMerkezKubbedeki Göğe Yükseliş ve Meryem'in ardındaki ikonoklast haç
Panagia HalkeonMerkez, Kapani Pazarı'na yakınBaştan sona tuğla duvarlar ve kuzey duvarındaki kurucu mezarı
Bizans hamamıAno Poli, Theotokopoulou SokağıListedeki tek sivil yapı, ılıklık ve sıcaklık bölümleri yerinde
Aziz Panteleimon KilisesiMerkez, Kamara'ya yakınKapalı Yunan haçı çekirdeğini saran koridor
Kutsal Havariler KilisesiMerkez, batı surlarının yanındaTuğla bezeme, en iyi doğu cephesinde görülüyor
Aziz Nikolaos Orfanos KilisesiAno PoliSelanik'te bugüne kalan en eksiksiz duvar resimleri
Azize Ekaterini KilisesiAno Poli, kuzeybatı surlarına yakınBeş kubbe ve iki şapelle biten kapalı koridor
Metamorfosis KilisesiMerkez, Egnatia üzerindeDört apsisli küçük kilise, Paleologos üslubunda resimlerle
Vlatadon ManastırıAno Poli, Akropolis surlarının dışındaŞehirde hâlâ çalışan tek Bizans manastırı
Profitis İlias KilisesiAno Poli, Olimpiados Caddesi'ndeAynaroz tipi plan, şehirde başka örneği yok

Ahiropiitos, herkesin önünden geçtiği bazilika

Ahiropiitos modern merkezin ortasında, Egnatia'dan birkaç adım ötede duruyor ve ziyaretçilerin çoğu içeri girmeden önünden geçiyor. Üç nefli, ahşap çatılı, narteksi ve üst galerisi olan bir bazilika. 5. yüzyılın ortasında bir Roma hamamının üzerine yükseltilmiş ve Yunanistan'da ayakta duran en önemli erken Hristiyan bazilikası sayılıyor. Adı ilk kez 1320 tarihli bir belgede geçiyor ve kilisenin bir zamanlar barındırdığı Meryem ikonasına gönderme yapıyor. İçeri girince yukarı bakın. Mozaikler sütun dizilerinin üstündeki kemerlerin alt yüzünde. Bitkiler, kuşlar, geometrik desenler ve Hristiyan sembolleri, okunacak kadar yakın duruyor.

Osios David ve tırmanmaya değen mozaik

Ano Poli'nin çıkmaz bir sokağının ucunda, farkına varmadan geçebileceğiniz kadar küçük bir kilise duruyor. Latomu Kurtarıcı İsa Manastırı'nın katolikonuymuş ve adını yamaçta bir zamanlar işleyen taş ocaklarından alıyor. 5. yüzyılın sonunda yapılmış. Apsiste peygamber Hezekiel'in görüsünü anlatan bir mozaik var. İsa genç ve sakalsız, gökkuşağının üzerinde oturuyor, çevresinde dört müjdecinin simgeleri, altında cennetin dört ırmağı akıyor. Erken Hristiyan sanatı bu nitelikte pek az şey bıraktı. 1430 fethinden sonra yapı camiye çevrildi ve Hristiyan ibadetine ancak geçen yüzyılın başında döndü.

Kızıl Kilise, bakırcıların mahallesinde

Panagia Halkeon adını çevresindeki sokaklarda çalışan bakır atölyelerinden alıyor. Atölyeler hâlâ orada. Batı kapısının üstündeki mermer yazıt 1028 yılını ve adları veriyor: protospatharios ve Lagouvardia valisi Hristoforos, eşi Maria ve üç çocuğu. Kurucunun mezarı kuzey duvarının kalınlığına oyulmuş bir arkosolyumda duruyor. Yapının tamamı tuğla, cephelerde taş yok; şehir ona uzun zamandır Kızıl Kilise diyor. Kör kemerler, girintili nişler ve yarım sütunlar cepheleri tıpkı Konstantinopolis anıtlarındaki gibi bölüyor.

Yukarıda, Ano Poli'de

On beşin dördü Olimpiados Caddesi'nin yukarısında, Yukarı Şehir'in dar sokaklarında. Tırmanış gerçek. Doğu surlarının yakınında, duvarlı bir avlunun içindeki Aziz Nikolaos Orfanos, Selanik'te bugüne kalan en eksiksiz duvar resmi topluluğunu barındırıyor. Resimler 1310 ile 1320 arasında yapılmış. On dördüncü yüzyılın başından kalan Azize Ekaterini'nin beş kubbesi ve iki simetrik şapelle biten kapalı bir koridoru var. Profitis İlias sokağın üstündeki kayalık bir çıkıntıda duruyor ve şehirde Aynaroz tipi planla yapılmış tek kilise. O plan o güne dek Aynaroz'un dışına çıkmamıştı. Hepsinin üstünde, Akropolis surlarının hemen ötesinde Vlatadon duruyor. Selanik'te hâlâ çalışan tek Bizans manastırı, 1351 ile 1371 arasında kurulmuş.

Kilise olmayan iki anıt

On beşin ikisinin ibadetle ilgisi yok. Şehir surları listeye bütün olarak giriyor. Bu, 4. yüzyılın sonunda, Theodosius döneminde, Helenistik ve Roma kalıntılarının üzerine yükseltilmiş sekiz kilometrelik bir savunma hattı demek. Düzlükte üçgen burçlarla kare kuleler sırayla diziliyordu, denizden gelen tehdide karşı da alçak bir deniz suru vardı. Taşın üstünde duran yazıtlar onarımları birbiri ardına kaydediyor. İkincisi bir hamam. Theotokopoulou Sokağı'nda, Ano Poli'nin eteğinde, şehrin bugüne kalan tek kamu Bizans hamamı duruyor. Küçük ve dikdörtgen, soyunmalığı, ılıklığı, sıcaklığı ve sarnıcı yerli yerinde.

Gitmeden önce

On beşinin hepsi için geçerli dört şey.

  • Listedeki kiliselere giriş ücretsiz.
  • Mahalle kiliseleri sabah ve akşamüstü, ayinlerin çevresinde açılıyor.
  • Şort ve kolsuz üstle içeri alınmıyorsunuz. Bunlar ibadete açık kiliseler.
  • Merkezdeki anıtlar rahat bir yürüyüş. Ano Poli tırmanış, ona göre zaman ayırın.

Sık sorulan sorular

Selanik'in kaç anıtı UNESCO listesinde?

On beş. 1988'de “Selanik'in Erken Hristiyan ve Bizans Anıtları” adıyla tek bir varlık olarak listeye alındı. Hepsi kilise değil. Şehrin surları listede, Yukarı Şehir'deki küçük bir Bizans hamamı da öyle.

Bizans kiliselerine giriş ücretli mi?

Hayır, listedeki her kiliseye giriş ücretsiz. Ama şort ve kolsuz üstle içeri alınmıyorsunuz, çünkü çoğu ibadete açık mahalle kilisesi.

Ne zaman açık oluyorlar?

Mahalle kiliseleri sabah ve akşamüstü, ayinlerin çevresinde açılıyor. Osios David ile Aziz Nikolaos Orfanos ise ziyarete açık anıt olarak açılıyor, daha kısa saatlerle ve haftada bir kapalı günle. Resmî kaynaklar o günün hangisi olduğunda anlaşamıyor, o yüzden tırmanmadan önce bize sorun.

Bir sabaha hangi kiliseler sığar?

Merkezde üçü birbirine yakın, yürüyerek birkaç dakika arayla. Ahiropiitos, Aya Sofya Kilisesi ve kriptasıyla Aya Dimitri Kilisesi. Dördüncüye vakit kalırsa Panagia Halkeon, Kapani Pazarı'nın yanında duruyor. Ano Poli kendine ait bir öğleden sonrayı hak ediyor.

Keşfetmeye devam edin

Selanik sizi bekliyor.

Müsait tarihleri görünWhatsApp'tan yazın

Doğrudan rezervasyon, platformlardakinden %10 daha ucuz.